KỶ NIỆM NGÀY NGƯỜI KHUYẾT TẬT VIỆT NAM (18/4/1998 – 18/4/2026): “Thúc đẩy quyền tham gia của Người khuyết tật – Kiến tạo đột phá phát triển”

Ngày 30 tháng 7 năm 1998, Uỷ ban thường vụ Quốc hội đã ban hành Pháp lệnh số 06/1998/PL-UBTVQH10 về người tàn tật. Tại điều 31 có quy định lấy ngày 18 tháng 4 hàng năm là Ngày bảo vệ, chăm sóc người tàn tật. Luật người khuyết tật Việt Nam (Luật số 51/2010/QH12), tại điều 11 chính thức ghi nhận ngày 18 tháng 4 hàng năm là Ngày Người khuyết tật Việt Nam. Năm 2026, Bộ Y tế công bố chủ đề “Thúc đẩy quyền tham gia của người khuyết tật – Kiến tạo đột phá phát triển”, nhằm nâng cao nhận thức và thúc đẩy hành động trong toàn xã hội.

TS. Ngô Sách Thực, Chủ tịch Hội Cứu trợ trẻ em tàn tật Việt Nam chụp ảnh lưu niệm với cán bộ, giáo viên, nhân viên Trung tâm Nam Định (tỉnh Ninh Bình)

Trải qua 28 năm kể từ khi Ngày Người khuyết tật Việt Nam được xác lập (18/4/1998 – 18/4/2026), đây không chỉ là dịp để tôn vinh ý chí, nghị lực vươn lên của hàng triệu người khuyết tật trên khắp mọi miền Tổ quốc, mà còn là thời điểm để toàn xã hội nhìn lại trách nhiệm, sự quan tâm và những hành động cụ thể nhằm bảo đảm quyền, cơ hội bình đẳng, khẳng định vai trò, vị thế của người khuyết tật trong đời sống kinh tế – xã hội.

Khẳng định quyền và vị thế của người khuyết tật trong xã hội hiện đại

Người khuyết tật là một bộ phận không tách rời của cộng đồng dân tộc Việt Nam. Với khoảng 8 triệu người khuyết tật, chiếm hơn 6,11% dân số cả nước, đây là lực lượng có tiềm năng đóng góp đáng kể cho sự phát triển nếu được tạo điều kiện phù hợp.

Những năm qua, hệ thống chính sách, pháp luật liên quan đến người khuyết tật ngày càng được hoàn thiện. Luật Người khuyết tật, các chương trình mục tiêu quốc gia, cùng với việc Việt Nam tham gia Công ước của Liên hợp quốc về quyền của người khuyết tật đã tạo hành lang pháp lý vững chắc nhằm đảm bảo quyền bình đẳng, không phân biệt đối xử, và thúc đẩy sự tham gia đầy đủ của người khuyết tật trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.

Từ giáo dục, y tế, việc làm đến tiếp cận công trình công cộng, công nghệ thông tin, người khuyết tật ngày càng có nhiều cơ hội hơn để hòa nhập và phát triển. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn những rào cản nhất định về nhận thức xã hội, hạ tầng, cơ hội việc làm và khả năng tiếp cận dịch vụ.

Quang cảnh Đại hội Hội Bảo trợ người khuyết tật và trẻ mồ côi Việt Nam khóa V, nhiệm kỳ 2022 – 2027 

Thúc đẩy quyền tham gia – Yếu tố then chốt của phát triển bao trùm

Quyền tham gia của người khuyết tật không chỉ dừng lại ở việc được thụ hưởng chính sách, mà còn bao gồm quyền được đóng góp, được lên tiếng và được tham gia vào quá trình ra quyết định.

Thúc đẩy quyền tham gia đồng nghĩa với việc: (i)Tăng cường tiếp cận giáo dục và đào tạo nghề, giúp người khuyết tật nâng cao trình độ, kỹ năng, từ đó tự tin tham gia thị trường lao động; (ii) Mở rộng cơ hội việc làm bền vững, khuyến khích doanh nghiệp sử dụng lao động là người khuyết tật, phát triển mô hình kinh tế xã hội bao trùm; (iii) Phát triển môi trường tiếp cận, xây dựng hạ tầng, giao thông, công nghệ thân thiện với người khuyết tật; (iv) Nâng cao tiếng nói đại diện, tăng cường vai trò của các tổ chức của người khuyết tật trong hoạch định và giám sát chính sách.

Khi người khuyết tật được trao quyền tham gia đầy đủ, họ không chỉ là đối tượng cần hỗ trợ mà còn trở thành chủ thể tích cực, góp phần vào sự phát triển chung của xã hội.

Kiến tạo đột phá phát triển từ cách tiếp cận mới

Chủ đề năm 2026 nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ cách tiếp cận “bảo trợ xã hội” sang “trao quyền và phát triển năng lực”. Đây chính là bước đột phá mang tính chiến lược.

Đột phá trước hết phải đến từ nhận thức, chuyển từ cái nhìn thương cảm sang tôn trọng, từ hỗ trợ đơn thuần sang hợp tác phát triển. Tiếp đó là đột phá về thể chế, với các chính sách khuyến khích sáng tạo, khởi nghiệp cho người khuyết tật, cũng như cơ chế ưu đãi cho doanh nghiệp xã hội.

Cùng với đó, cần tận dụng chuyển đổi số như một công cụ mạnh mẽ để xóa bỏ rào cản. Công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, nền tảng số có thể giúp người khuyết tật tiếp cận tri thức, làm việc từ xa, tham gia các hoạt động kinh tế – xã hội một cách linh hoạt và hiệu quả.

Ngoài ra, sự chung tay của toàn xã hội, từ Nhà nước đến doanh nghiệp, tổ chức xã hội, cộng đồng dân cư, gia đình đến từng cá nhân là yếu tố quyết định để tạo nên một môi trường hòa nhập, nơi mọi người đều có cơ hội phát triển bình đẳng.

Những chuyển biến tích cực

Những năm qua, với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và sự chung tay của cộng đồng, đời sống của người khuyết tật tại Việt Nam đã có nhiều chuyển biến tích cực. Nhiều mô hình hỗ trợ sinh kế, đào tạo nghề, tạo việc làm đã được triển khai hiệu quả. Ngày càng có nhiều người khuyết tật trở thành tấm gương vượt khó, khẳng định bản thân trong các lĩnh vực như giáo dục, nghệ thuật, thể thao, kinh doanh.

Trong giáo dục, chính sách giáo dục hòa nhập đã mở ra cơ hội học tập cho trẻ em khuyết tật, giúp các em phát triển toàn diện và tự tin hơn trong cuộc sống. Trong lĩnh vực lao động, nhiều doanh nghiệp đã chủ động tạo việc làm phù hợp, xây dựng môi trường làm việc thân thiện, góp phần khai thác tiềm năng của người khuyết tật.
Đặc biệt, phong trào thể thao người khuyết tật ngày càng phát triển, với nhiều thành tích đáng tự hào trên đấu trường quốc tế, góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam và lan tỏa tinh thần vượt khó trong xã hội.

TS. Ngô Sách Thực, Chủ tịch Hội Cứu trợ trẻ em tàn tật Việt Nam và các đại biểu thăm khu trưng bày sản phẩm tại chùa Pháp Vân (TP. Hà Nội) do chính trẻ em khuyết tật làm ra.  

Thực hiện chủ trương của Đảng, Nhà nước về sắp xếp, tinh gọn các hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ, Chi bộ Hội Bảo trợ người khuyết tật Việt Nam được thành lập trên cơ sở hợp nhất Chi bộ Hội Cứu trợ trẻ em tàn tật Việt Nam và Chi bộ Hội Bảo trợ người khuyết tật và trẻ mồ côi Việt Nam theo Quyết định số 234-QĐ/ĐUMTTQ,CĐTTW, ngày 03/4/2026 của Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương về việc hợp nhất tổ chức đảng.

Ngày 05/3/2026, Bộ Nội vụ đã ban hành Quyết định số 213-QĐ/BNV về việc cho phép hợp nhất Hội Cứu trợ trẻ em tàn tật Việt Nam và Hội Bảo trợ người khuyết tật và trẻ mồ côi Việt Nam thành Hội Bảo trợ người khuyết tật Việt Nam. Ngày 03/4/2026, Hội Cứu trợ trẻ em tàn tật Việt Nam đã ban hành Kế hoạch số 78-KH/ĐH về tổ chức Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Bảo trợ Người khuyết tật Việt Nam lần thứ I, nhiệm kỳ 2026 – 2031.

Việc hợp nhất hai tổ chức thành Hội Bảo trợ người khuyết tật Việt Nam là yêu cầu tất yếu theo chủ trương của Đảng, Nhà nước, là cơ hội để nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động, phát huy thế mạnh của mỗi tổ chức, tạo sự thống nhất về tư tưởng, hành động, góp phần chăm lo tốt hơn cho người khuyết tật, trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn.

Lan tỏa tinh thần nhân văn và trách nhiệm cộng đồng

Kỷ niệm Ngày Người khuyết tật Việt Nam 18/4/2026 với chủ đề “Thúc đẩy quyền tham gia của Người khuyết tật – Kiến tạo đột phá phát triển” là lời nhắc nhở về trách nhiệm chung trong việc xây dựng một xã hội công bằng, nhân văn và phát triển bền vững.

Mỗi cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và mỗi người dân cần nâng cao nhận thức, bằng hành động thiết thực cùng chung tay chăm lo, chủ động tạo điều kiện cho người khuyết tật tham gia vào các hoạt động xã hội; tôn trọng và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người khuyết tật; xóa bỏ định kiến, kỳ thị, xây dựng môi trường sống thân thiện, hòa nhập.

Những tấm gương người khuyết tật vượt khó vươn lên trong học tập, lao động và sáng tạo đã và đang truyền cảm hứng mạnh mẽ, khẳng định rằng: khuyết tật không phải là rào cản của ý chí và khát vọng.

Thúc đẩy quyền tham gia của người khuyết tật không chỉ là thực hiện công bằng xã hội, mà còn là khai mở một nguồn lực to lớn cho sự phát triển đất nước. Khi mọi người đều được tạo điều kiện để cống hiến và phát huy năng lực, đó chính là nền tảng vững chắc cho những đột phá phát triển trong tương lai.