Mái ấm của yêu thương, nơi những ước mơ được đánh thức

Giữa lòng thành phố Nam Định yên bình, có một nơi lặng lẽ nhưng bền bỉ suốt gần ba thập kỷ qua, ngày ngày thắp lên hy vọng cho những mảnh đời non nớt, thiệt thòi. Đó là Trung tâm Cứu trợ trẻ em tàn tật Nam Định (tỉnh Ninh Bình) – một “địa chỉ đỏ” nhân ái, một mái ấm nghĩa tình dành cho trẻ em khuyết tật, nơi yêu thương được trao đi không điều kiện và nghị lực được nuôi dưỡng bằng niềm tin.

Tiến sĩ Ngô Sách Thực, Chủ tịch Trung ương Hội vui Tết Trung thu cùng các cháu khuyết tật tại Trung tâm Nam Định

Được thành lập năm 1996 theo quyết định của UBND thành phố Nam Định (tỉnh Nam Định cũ), nay là tỉnh Ninh Bình và Trung ương Hội Cứu trợ trẻ em tàn tật Việt Nam, Trung tâm mang sứ mệnh đặc biệt là chữa bệnh, phục hồi chức năng, dạy văn hóa, dạy nghề cho trẻ em khuyết tật, trẻ tự kỷ, câm điếc bẩm sinh, trẻ nhiễm chất độc da cam và những em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Từ những ngày đầu gian khó, cơ sở vật chất thiếu thốn, nhân lực mỏng, hoạt động chủ yếu dựa vào tinh thần tình nguyện, Trung tâm đã kiên trì vượt qua muôn vàn khó khăn, thử thách để trở thành điểm tựa tin cậy của hàng nghìn gia đình trong và ngoài tỉnh.
Gần 30 năm qua, Trung tâm đã đón nhận, chữa bệnh, phục hồi chức năng, dạy chữ, hướng nghiệp cho gần 5.000 trẻ em khuyết tật. Hơn 70% trẻ em điều trị tại đây có tiến triển tốt, từng bước phục hồi chức năng, biết giao tiếp, tự chăm sóc bản thân và hòa nhập cộng đồng. Những con số ấy không chỉ phản ánh hiệu quả chuyên môn, mà còn là minh chứng sinh động cho giá trị của lòng kiên trì, của tình yêu thương vô bờ bến mà đội ngũ cán bộ, lương y, giáo viên, nhân viên Trung tâm đã dành trọn cho các em.

Mọi người đến với các cháu bằng trái tim 

Năm 2025, Trung tâm đã và đang thực hiện chăm sóc, giáo dục cho 75 trẻ em khuyết tật. Trong đó, Khoa giáo dục đặc biệt có hơn 40 trẻ khuyết tật từ 3- 6 tuổi, việc dạy học theo phương pháp 1 trò một cô. Mỗi ngày trẻ được học 1 giờ với phương pháp sư phạm kết hợp với dụng cụ học tập theo nhận thức của trẻ. Khoa giáo dục tổng hợp có 30 trẻ khuyết tật từ 7 – 15 tuổi hầu hết mắc các bệnh như: tự kỳ, trí tuệ chậm phát triển, trí tuệ rối nhiễm bệnh down, khiếm thị, thần kinh không ổn định; mỗi lớp từ 5 – 7 trẻ khuyết tật theo từng nhóm chuyên biệt, nên mỗi trẻ được học tập thoải mái hơn, sâu sát hơn và chuyển biến rõ rệt hơn. Hàng tuần lãnh đạo Trung tâm dự giờ từng lớp; 2 tháng 1 lần làm công tác kiểm tra, đánh giá chất lượng dạy của giáo viên và sát hạch, kiểm tra sự tiến bộ của từng trẻ để đánh giá hiệu quả giáo dục.
Nhờ cách làm bài bản, đến nay chất lượng dạy học, điều trị cho trẻ khuyết tật ở Trung tâm đã có nhiều chuyển biến, giúp các em sớm hoà nhập cộng đồng. Theo báo cáo của Trung tâm, hơn 70% trẻ em khuyết tật điều trị tại Trung tâm có tiến triển tốt, phục hồi được chức năng vận động, nghe nói; biết tự chăm sóc mình và giao tiếp đơn giản.

Và sự hỗ trợ, giúp đỡ các cháu và gia đình 

Điều làm nên bản sắc đặc biệt của Trung tâm Cứu trợ trẻ em tàn tật Nam Định chính là con người. Ở nơi đây, các bác sĩ, lương y, giáo viên, nhân viên làm việc chủ yếu bằng tinh thần tự nguyện, không lương, gắn bó với trẻ bằng cái tâm trong sáng và sự thấu hiểu sâu sắc. Mỗi em nhỏ đến Trung tâm là một câu chuyện riêng, một nỗi đau riêng, đòi hỏi sự kiên nhẫn, tận tụy và cả hy sinh thầm lặng. Có những giáo viên gắn bó hơn mười, mười lăm năm, coi học sinh như con ruột; vui khi các em bật được âm đầu tiên, rưng rưng xúc động khi nghe tiếng “cô ơi” bập bẹ sau bao tháng ngày trị liệu.

Ông Trần Hải, Giám đốc Trung tâm Cứu trợ trẻ em tàn tật Nam Định, người gắn bó suốt ba mươi năm với Trung tâm cho biết: Từ khi thành lập đến nay, Trung tâm luôn nhận được sự quan tâm của cấp uỷ, chính quyền địa phương và Trung ương Hội Cứu trợ trẻ em tàn tật Việt Nam, của các ban ngành, đoàn thể, các nhà hảo tâm trong và ngoài nước. Với tình thương, lòng nhân ái dành cho trẻ em khuyết tật, đội ngũ lương y, giáo viên, nhân viên hoạt động tình nguyện tại Trung tâm luôn hết lòng với trẻ, quan tâm, sát sao từng học sinh. Nỗ lực trau dồi, học hỏi, cập nhật các kiến thức, kỹ năng để nâng cao chất lượng giảng dạy, tạo điều kiện để các em có cơ hội được học tập, cải thiện về tâm sinh lý và phát triển thể chất. Nhiều lương y, giáo viên, nhân viên đã gắn bó với Trung tâm nhiều năm, coi các em học sinh ở đây như con của mình.

Cô Nguyễn Thị Tú (62 tuổi), Trưởng ban Giáo vụ, Trưởng bộ phận y tế trị liệu ngôn ngữ đã công tác 13 năm tại Trung tâm chia sẻ: “Mỗi cháu đến với Trung tâm có đặc thù riêng về bệnh tật, khác nhau về điều kiện, hoàn cảnh gia đình. Điều quan trọng với người thầy thuốc là phải “bắt” đúng bệnh của mỗi cháu để có phương pháp trị liệu phù hợp, trong đó phải tạo được sự gần gũi, thân thiện để trẻ sẵn sàng hợp tác với thầy thuốc trong quá trình điều trị”… Những cháu bị câm, điếc được điều trị kết hợp nhiều phương pháp vừa dùng tâm lý trị liệu và y học trị liệu, vừa xoa bóp, bấm huyệt giúp kích thích dây thần kinh ngoại biên, dạy phát âm giúp các cháu rèn luyện cơ miệng, cơ môi. Đối với những trường hợp chậm nói do mắc bệnh tự kỷ, bên cạnh phương pháp y học trị liệu, cô Tú và đồng nghiệp còn sử dụng các biện pháp tâm lý học để động viên, khuyến khích các cháu mạnh dạn trong giao tiếp, từ đó phát triển khả năng ngôn ngữ của trẻ. Bằng tấm lòng thương yêu, chia sẻ, sự kiên trì, nhẫn nại, từ năm 2008 đến nay, mỗi năm lương y Nguyễn Thị Tú đã can thiệp giúp 3-6 trẻ hoà nhập cộng đồng; nhiều trẻ câm, điếc đã biết nói được chuyển đến Trung tâm bảo trợ xã hội của tỉnh để tiếp tục học nghề theo nguyện vọng. Một trong số câu chuyện xúc động mà lương y Nguyễn Thị Tú chia sẻ đó là trường hợp cháu Phạm Quang Khoa ở huyện Ba Tơ (Quảng Ngãi). Cháu bị mắc bệnh chậm nói, sau khi được người thân giới thiệu, gia đình đã đưa Khoa ra Trung tâm. Được lương y Nguyễn Thị Tú trực tiếp trị liệu cho cháu kết hợp châm cứu, bấm huyệt, dạy cách phát âm. Sau ba tháng chữa trị tích cực, cháu đã bập bẹ gọi “Mẹ… cho… con ăn…”. Qua hai kỳ (mỗi kỳ khoảng bốn tháng) chữa trị tại Trung tâm, cháu phục hồi được chức năng nghe nói, thuộc một số bài hát thiếu nhi đơn giản. Khi kết thúc thời gian học và trị liệu tại Trung tâm, Khoa đã viết những dòng lưu bút đầy xúc động: “Cháu tên là Phạm Quang Khoa, 7 tuổi. Cháu đến Trung tâm chữa bệnh chậm nói, nay cháu đã đọc, viết được. Cháu rất cảm ơn các ông, bà, cô chú của Trung tâm”.
Trước xu hướng gia tăng trẻ mắc chứng tự kỷ và rối loạn phát triển trong những năm gần đây, Trung tâm không ngừng đổi mới phương pháp can thiệp, cử đội ngũ đi đào tạo chuyên sâu, áp dụng các mô hình giáo dục đặc biệt như dạy cá nhân “một cô – một trò”, kết hợp trị liệu y học với trị liệu tâm lý và giáo dục kỹ năng sống. Việc thành lập Khoa Giáo dục đặc biệt dành cho trẻ từ 3 đến 7 tuổi là bước đi quan trọng, thể hiện tầm nhìn nhân văn và khoa học trong công tác can thiệp sớm, tạo nền tảng phát triển lâu dài cho trẻ.
Không chỉ dừng lại ở việc chữa bệnh và dạy chữ, Trung tâm còn mở ra cánh cửa tương lai cho các em thông qua hoạt động dạy nghề, hướng nghiệp. Khi đủ điều kiện, nhiều em được giới thiệu học nghề may, tin học, sửa chữa, làm thủ công… để từng bước tự lập, có việc làm, có thu nhập và vị trí trong xã hội. Đã có không ít học sinh trưởng thành từ Trung tâm, tự tin bước vào đời, lập gia đình, thậm chí làm chủ doanh nghiệp – những “trái ngọt” đầy tự hào của hành trình gieo mầm nhân ái.
Bên cạnh nỗ lực nội tại, Trung tâm luôn nhận được sự quan tâm của các cấp ủy, chính quyền, các tổ chức, đoàn thể, doanh nghiệp và những tấm lòng hảo tâm trong và ngoài nước. Những phần quà dịp lễ, tết, những chuyến thăm hỏi, những cái nắm tay sẻ chia không chỉ giúp cải thiện điều kiện vật chất mà còn tiếp thêm niềm tin, sưởi ấm tâm hồn trẻ thơ kém may mắn. Với các em, Trung tâm không chỉ là nơi điều trị, học tập mà thực sự là ngôi nhà thứ hai – nơi các em được yêu thương, tôn trọng và khích lệ.

Trung tâm quan tâm tổ chức văn nghệ đem lại niềm vui tiếng cười cho các cháu

Chặng đường phía trước của Trung tâm Cứu trợ trẻ em tàn tật Nam Định chắc chắn vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức, nhất là trong bối cảnh nhu cầu can thiệp cho trẻ khuyết tật ngày càng tăng, đòi hỏi nguồn lực lớn về con người và cơ sở vật chất. Tuy nhiên, với nền tảng gần ba thập kỷ bền bỉ, với đội ngũ tâm huyết và sự đồng hành của cộng đồng, Trung tâm sẽ tiếp tục là điểm sáng nhân văn, là nơi chắp cánh cho những ước mơ tưởng chừng mong manh.
Ở nơi ấy, mỗi ngày trôi qua là một hành trình lặng lẽ nhưng cao quý: hành trình giúp những đứa trẻ kém may mắn tìm lại tiếng nói, ánh nhìn, nụ cười và niềm tin vào cuộc sống. Trung tâm Cứu trợ trẻ em tàn tật Nam Định – không chỉ là một cơ sở xã hội, mà là biểu tượng sống động của lòng nhân ái, của trách nhiệm cộng đồng và của niềm tin rằng “Yêu thương đủ lớn sẽ làm nên điều kỳ diệu”.